Bổ sung nguồn nhân lực là biện pháp hữu hiệu nhất mà bác sĩ Nguyễn Hữu Hạnh đưa ra nhằm giúp TP.HCM nhanh chóng kiểm soát được tình hình dịch bệnh COVID-19 hiện đang diễn biến phức tạp.

Vì sao TP HCM cần lực lượng nhân viên y tế đông đảo để lấy mẫu và xét nghiệm thần tốc?

TP.HCM hiện đang rất cần một lực lượng nhân viên y tế đông đảo để thực hiện xét nghiệm thần tốc nhằm phát hiện và khu trú ca nhiễm. Bất cứ nguồn giúp đỡ đến từ đâu đều hết sức quý giá. Nhưng để hiểu được sâu sắc nhu cầu đó, trước tiên chúng ta cần biết rõ hiện trạng chống dịch của TP và vì sao TP.HCM cần xét nghiệm thần tốc 500.000 mẫu/ngày bắt đầu từ 26/6.

Bổ sung nhân lực y tế - biện pháp hữu hiệu giúp TP.HCM nhanh chóng thoát khỏi dịch bệnh COVID-19 - Ảnh 1.

BS Nguyễn Hữu Hạnh, Trưởng đại diện tập đoàn Hefame (Tây Ban Nha) tại Việt Nam

Vì tình hình lây nhiễm ở TP HCM đang rất nghiêm trọng

TP HCM đã vượt mốc 5.000 ca nhiễm trong đợt dịch thứ 4, số lượng ca nhiễm giữ xu hướng tăng ziczac đều không có dấu hiệu chững lại. Muốn biết tình hình lây nhiễm hiện nay như thế nào, ta cần lưu ý đánh giá 4 yếu tố sau:

1. Số lượng ca nhiễm mỗi ngày để đánh giá xu hướng diễn tiến tổng thể.

2. Số lượng ca nhiễm, ổ nhiễm mới nằm ở khu phong toả cách ly. Số liệu này cho biết mật độ mầm bệnh thưa hay dày trong vùng phong toả để nhận định mật độ mầm bệnh ở các khu vực khác bên ngoài.

3. Số ca nhiễm mới phát hiện ngoài cộng đồng để đánh giá tình hình lưu thông tự do của mầm bệnh nhiều hay ít, đặc biệt là các ổ lây không rõ nguồn F0. Điều đáng lo là số lượng ca nhiễm tự do hiện đã chạm 100 ca và 30 ổ nhiễm mỗi ngày.

4. Số lượng và tỉ lệ giường bệnh đã lấp đầy trong các bệnh viện dã chiến và bệnh viện chuyển đổi điều trị COVID; Số bệnh viện dân sinh xuất hiện ca bệnh F0 bị phong toả một phần hoặc toàn phần. Các dữ liệu này giúp hình dung và dự đoán mức độ nguy cấp của khối điều trị và khi nào sẽ quá tải không còn chỗ trống.

Trong ngày hôm qua, thành phố báo cáo 55 bệnh viện đã xuất hiện ca F0 phát hiện được khi đi thăm khám hay xét nghiệm kiểm tra. Đây là điều thật sự báo động.

Theo quan sát của tôi, tình hình lây nhiễm và mầm bệnh lưu hành trong thành phố đang ở mức độ rất nghiêm trọng, cần hành động NHANH & QUYẾT LIỆT HƠN.

Chắc chắn mọi người sẽ than thở và phản đối vì hai tháng nay chúng ta đã quá khổ sở và suy kiệt vì giãn cách, người nghèo khóc vì hết tiền hết gạo, người giàu hay người kinh doanh cũng điêu đứng vì nợ lương nhân viên, nợ lãi ngân hàng. Nhưng nếu chúng ta không đồng lòng chịu khổ và ủng hộ thành phố mạnh tay và quyết liệt thì tình hình sẽ dây dưa kéo dài, tất cả chúng ta đều suy kiệt hết. Rất nên chấp nhận đau đớn một lần nhưng ngắn hạn, để sớm có thời gian phục hồi.

Thành phố cần hành động NHANH VÀ QUYẾT LIỆT RA SAO?

Xin đề xuất như sau:

1. Xác định bản đồ lây nhiễm và mức độ lây lan trong cộng đồng:

Hiện thành phố đang ở giai đoạn lây lan rộng ở nhiều quận, các ổ lây nhiễm đã được phong toả tạm xem là đã được nhận diện và bao vây, nên mối lo giảm bớt. Nhưng mối nguy nằm ở các trường hợp lây nhiễm mới phát hiện trong cộng đồng. TP đang truy vết, ghi nhận rất cụ thể các ca nhiễm mới này, đặc biệt là các ca không rõ nguồn lây, giúp cơ quan quản lý nhận diện tình hình và xác định bản đồ lây nhiễm chính xác nhất.

Mức độ lây nhiễm được xác định là: có mầm bệnh lưu hành tự do và không rõ nguồn. Số ổ lây này đã xấp xỉ vượt mốc 50 ổ nhiễm không nguồn lây. Từ đó cho chúng ta kết luận chắc chắn là đang có nhiều ổ bệnh vệ tinh hình thành xung quanh các ổ đó nữa. Dịch không còn khu trú ở cấp vài khu phố như 3 tuần trước nữa mà đã nâng lên mức lây nhiễm toàn thành, cần nhận diện và phân chia cấp độ nguy hiểm cho từng khu vực cấp quận huyện để có biện pháp xử trí thích hợp.

2. Xác định mức độ nghiêm trọng của từng khu vực cấp quận, sau đó đặt mục tiêu khu trú xuống ở cấp phường và khu vực nhỏ hơn.

Hiện thành phố đã nâng mức độ nghiêm trọng của nhiều quận hơn trước đây, không còn là Thủ Đức, Bình Tân, Bình Chánh, Hóc Môn, Tân Phú, Quận 8 nữa mà đã bổ sung thêm nhiều quận mới như quận 4, quận 1 .v.v…. Sự phân cấp này là sâu sát và rất có ý nghĩa.

3. Định hướng mục tiêu xử trí:

- Xác định khu vực có mầm bệnh bằng test nhanh. TEST NHANH LÀ KHÂU QUAN TRỌNG NHẤT Ở GIAI ĐOẠN NÀY.

- Sau test nhanh cần phong toả khu vực có mầm bệnh, đánh giá mật độ bệnh để hạ cấp độ khu vực phong toả xuống mức độ khu phố, hay phường hay ngõ/hẻm hay khu chung cư, khu dân cư…. để tiện quản lý và giảm thiểu thiệt hại cho dân.

- Khống chế mầm bệnh xâm nhập vào thành phố và lây lan từ thành phố ra tỉnh thành khác.

Thực hiện bằng cách nào?

Để nhanh chóng phát hiện và sàng lọc được ca bệnh, cần xác định khu vực có mầm bệnh. Cách đây khoảng 2 tuần (giai đoạn sớm), mục tiêu là xác định cá nhân mang mầm bệnh. Còn trong giai đoạn này, mục tiêu là xác định khu vực có mầm bệnh rồi mới trích xuất cá nhân sau.

Do vậy chúng ta bắt buộc phải xét nghiệm truy soát diện rộng để moi ra các ca nhiễm đang lẫn khuất trong cộng đồng. Giống như nông dân bới rơm ẩm trên cánh đồng tìm nấm mới mọc sau mưa vậy.

Để đạt được yêu cầu sàng lọc, xét nghiệm phải đủ rộng khắp và đủ nhanh, không được làm xét nghiệm kiểu cuốn chiếu rề rà xong phường này mới qua phường kia, xong quận kia đến quận nọ. Đó là vì các cá nhân mang mầm bệnh có thể di chuyển tới lui mang mầm bệnh tới nơi đã xét nghiệm xong, khiến cho hiệu quả khoanh vùng sạch, vùng bệnh không còn ý nghĩa nữa.

Thời gian là gấp rút. Phải xét nghiệm đủ rộng, đủ nhanh một cách đồng loạt trong vòng 5-7 ngày. Các nơi vừa test xong trong vòng 7 ngày thì không cần test lại, nhưng các nơi đã test quá 7 ngày thì bắt buộc phải test lại ngay.

Trong quá trình này có thể có sai sót, âm tính giả, dương tính giả làm ảnh hưởng kết quả. Dương tính giả thì không sợ vì sẽ có test PCR đi sau. Còn âm giả mới là nguy cơ có thật phải lo. Tuy nhiên ở giai đoạn mật độ lây nhiễm cao như hiện nay, trong cùng khu vực sẽ có nhiều ca nhiễm, chắc chắn chúng ta sẽ túm được vài ca để giúp đánh giá khu vực đó có mầm bệnh hay không. Từ cơ sở đó tiến hành phong toả khu vực.

Trong các khu vực phong toả cách ly vẫn cần duy trì việc xét nghiệm định kỳ như hiện đang làm.

Chính vì mục đích là XÉT NGHIỆM TẦM SOÁT NHANH VÀ TOÀN DIỆN, tức là thực hiện đồng thời trong vòng 5-7 ngày phải xong toàn thành phố, nên điều kiện nhân sự lấy mẫu và máy móc xét nghiệm phải đầy đủ là tiên quyết. Và đó là khối lượng công việc khổng lồ.

TP HCM có thể huy động hết công suất tất cả nhân viên y tế và sinh viên y khoa các cấp độ để thực hiện nhưng khó có thể làm xuể. Lúc này đây chúng ta rất cần thêm nhân sự chuyên môn tình nguyện từ trong thành phố hay từ nơi khác đến để nhanh kiểm soát tình hình. Ưu tiên xét nghiệm các quận có nguy cơ rất cao trước rồi đến các quận ít nguy cơ hơn.

Sau khi lấy mẫu và xét nghiệm, chúng ta cần đánh giá kết quả xét nghiệm, xác định các ca nhiễm đã xuất hiện ở quận huyện phường xã nào, đi lại những vực nào, từ đó phân loại khu vực có mầm bệnh lưu hành tự do cao.

Khu trú lại khu vực càng nhỏ càng tốt nhưng phải rộng hơn ở giai đoạn trước, không được chủ quan lơi lỏng. Các khu vực có mầm bệnh lưu hành cần phong tỏa chặt.

Đồng thời các ca F0 cần được cách ly, dân trong khu phong tỏa được đối xử như F1 và tái xét nghiệm cách ly định kỳ. Khoảng thời gian này là 21 ngày.

Song song đó, chúng ta phải khống chế lây lan mầm bệnh vào và đi từ thành phố. Lưu thông hàng hóa bắt buộc phải có kết quả xét nghiệm âm tính có giá trị trong 48 giờ ở nơi đi. Tại các chợ đầu mối lưu lượng cao, khi mở cửa lại thì lập chốt lấy mẫu 24/24, lấy mẫu luân phiên địa phương theo ngày đối với tài xế và chủ hàng đi theo từ tỉnh về nhưng không cần giữ lại chờ kết quả. Khi nào có kết quả dương tính thì báo địa phương và gọi báo họ để thực hiện đưa đi cách ly và truy vết.

Đối với người buôn bán trong thành phố ra vào chợ bắt buộc lấy mẫy xét nghiệm mỗi tuần, lấy thông tin liên lạc để báo khi cần.

Nhóm di chuyển vì công vụ cũng cần áp dụng tương tự, khi đến tỉnh mới thì nơi đó xét nghiệm lại, kết quả âm tính mới cho đi lại tự do trong cộng đồng, nhằm đề phòng giấy chứng nhận cũ của ngày trước, hôm sau có thể đã khác rồi, hoặc trên đường đi có ghé thăm hỏi ăn uống đâu đó bị dây nhiễm mầm bệnh.

Nếu làm tốt các việc trên, ta sẽ bóc được phần lớn các ca F0 trong thời gian xét nghiêm và trong vòng 3 tuần phong toả cục bộ. Các ca lọt lưới sẽ được phát hiện tiếp tục trong hai ba tuần xét nghiệm lặp lại tiếp theo và triệt tiêu trong 3 tuần phong toả sau đó.

Vậy trong bao lâu thành phố sẽ tạm yên ổn?

Sau giai đoạn 1 gồm 1 tuần xét nghiệm + 3 tuần phong toả và tái xét nghiệm thì sau đó thành phố có thể giảm mức độ giãn cách. Tức 4 tuần.

Sau giai đoạn 2 tiếp tục xét nghiệm tầm soát khu trú và phong toả thêm 3 tuần. Tức tổng cộng 1+3+3=7 tuần, thì thành phố cơ bản khống chế được mầm bệnh và quay lại giai đoạn cuối tháng 5.

Lúc đó sẽ nhẹ thở hơn rất nhiều và có thể khôi phục gần hết các hoạt động. Tính ra, lúc đó là tuần cuối tháng 8.

Tuy nhiên đó là trong điều kiện lý tưởng: Tầm soát nhanh, chính xác, quyết liệt đồng bộ. Còn nếu chúng ta tầm soát lơi lỏng, không nhanh chóng và đồng bộ thì dịch sẽ dây dưa giằng co hơn, thậm chí có thể tệ hơn và nhanh chóng mất kiểm soát.

Vấn đề cốt yếu: Nhân lực, nhân lực và nhân lực

Cuối cùng, vấn đề cốt yếu là TP cần một lượng cực lớn nhân sự ra quân đồng bộ. Trong tình hình khẩn cấp này, tất cả các nguồn nhân viên y tế đều nên vận động tham gia, kể cả sinh viên các năm cuối có thể trực tiếp lấy mẫu hoặc hỗ trợ các khâu liên quan. Đừng quá đặt nặng yếu tố chứng chỉ hành nghề vì lúc này không thể đủ nhân lực có chứng chỉ hành nghề. Đại dịch là tình huống cấp bách, phải có giải pháp cấp bách thích ứng. Chỉ cần nhân sự được tập huấn tốt là được.

Thời gian vừa qua, hầu hết mọi người đều đã căng thẳng và lo lắng. Áp lực quá cao khiến rất dễ bị nổi nóng và phản ứng quá đà, không loại trừ việc châm dầu vào lửa và vô tình làm tổn thương nhau sâu sắc hơn. Nhưng xin hãy nhìn từ góc độ lợi ích của cộng đồng để hiểu rằng mọi sự giúp đỡ đều vô cùng cần thiết, chỉ mong rằng nó được thực hiện một cách giản dị và tiết kiệm, không tung hô quá đà dễ gây phản cảm và tác dụng ngược.

Những lời nói giận dữ mất bình tĩnh trong phút chốc có thể làm nhụt chí những sự chia sẻ và giúp đỡ mà TP đang hết sức cần. Lúc này, chúng ta nên hiểu biết và bỏ qua những khúc mắc vụn vặt, tập trung góp sức, góp ý cho thành phố của chúng ta.