Những loài vật này cũng ăn được giống như cua nhưng tên gọi thì hoàn toàn khác.

Bộ Cua (danh pháp khoa học: Brachyura) là nhóm chứa các loài động vật giáp xác, thân rộng hơn bề dài, mai mềm, mười chân có khớp, hai chân trước tiến hóa trở thành hai càng, vỏ xương bọc ngoài thịt, phần bụng nằm bên dưới hoàn toàn được che bởi phần ngực.

Động vật trong "dòng họ" này xuất hiện nhiều tại môi trường nước nói chung, như sông, suối, đồng ruộng, biển… Hiện nay, người ta ước tính có tổng cộng khoảng gần 6.800 loài. Và riêng tại Việt Nam chúng ta thôi, có nhiều loài đặc sản "8 cẳng 2 càng" nhìn giống y con cua nhưng kỳ thực tên gọi và đặc điểm lại rất khác.

1. Cua biển

Cua biển hay cua bể là tên gọi chỉ chung cho tất cả các loài cua sống ở môi trường biển hoặc các vùng, vịnh ven biển, tên tiếng Việt còn gọi là cua sú, cua xanh, cua bùn...

Cua có thân hình dẹp theo hướng lưng bụng. Toàn bộ cơ thể được bao bọc trong lớp vỏ kitin dầy và có màu xanh lục hay vàng sẫm. Cơ thể cua được chia thành hai phần là đầu ngực và bụng.

2. Ghẹ

Loài ghẹ phổ biến mà chúng ta thường ăn gọi là ghẹ xanh. Chúng phân bố rộng ở miền đông châu Phi, Đông Nam Á, Nhật Bản, Australia và New Zealand.

Ghẹ đực có vỏ màu lam sáng với các đốm trắng và các càng dài đặc trưng, trong khi ghẹ cái có màu nâu lục (xỉn màu hơn) và mai thuôn tròn hơn. Mai của chúng có thể rộng tới 20 cm.

3. Cua đồng

Cua đồng hay còn gọi là điền giải là một loài thuộc nhóm cua nước ngọt, phân bố nhiều tại Việt Nam. Chúng sống trong các hang, lỗ tại các bờ ruộng, kênh, rạch. Lưng cua đồng có màu vàng sẫm, hai càng một to một nhỏ. Nhìn chung, toàn thân cua có sắc nâu vàng.

Cùng với cua biển thì cua đồng xuất hiện phổ biến trong nhiều món ăn Việt Nam, đặc biệt là bún riêu cua hay canh cua.

4. Ba khía

Ba khía là một loài họ cua có càng to, màu ngả tím đặc trưng. Do trên lưng có ba gạch (khía) nên được đặt tên là ba khía. Chúng phân bố nhiều nhất ở những chỗ nước lợ, nước mặn thuộc vùng Nam Bộ, trải dài từ Cần Giờ (TP.HCM) đến các tỉnh miền Tây, đặc biệt là tại Cà Mau.

Người ta thường dùng ba khía để làm mắm với tổng hợp các vị chua cay mặn ngọt từ muối, đường, tỏi, ớt, chanh. Từ lâu đây đã là đặc sản nổi tiếng của miền Nam, thường xuất hiện trong những bữa ăn thường ngày, mà ngon nhất là ăn với cơm trắng hoặc mang trộn gỏi đu đủ.

5. Chù ụ

Con Chù Ụ thuộc họ nhà cua, tuy có vẻ ngoài tương đối giống ba khía nhưng kích thước có phần "nhỉnh" hơn. So với những loài giáp xác khác, thân hình chúng cũng cục mịch và chậm chạp hơn. Sở dĩ có cái tên "buồn rầu" như vậy bởi vì phần mai bên trên của chúng có những vết hằn sần sùi như hoa văn khiến người nhìn dễ dàng liên tưởng đến nét mặt đang phụng phịu, giận dỗi.

Tùy khả năng sáng tạo của đầu bếp, Chù Ụ sẽ được phục vụ theo nhiều kiểu nhưng điển hình nhất là nướng, luộc, hấp và xào me. Đây được xem là đặc sản nổi tiếng xuất hiện nhiều ở Trà Vinh.

6. Rạm

Rạm hay đam hay rạm đồng là một loài thuộc họ cua có hình dáng nhỏ, mình mỏng, bụng vàng, chân có lông, phân bố chủ yếu ở những đầm lầy nước mặn hay các đồng ruộng.

Rạm thường nhỏ hơn cua đồng với lớp vỏ cứng, mình dẹt, đôi càng to, mai thì có màu nâu lồi lõm và xù xì. Rạm có giá trị dinh dưỡng cao, được người sành ăn ưa chuộng hơn cua đồng vì nhiều gạch, thịt ngọt và béo. Khác với cua hay ghẹ phải bỏ vỏ khi ăn, người ta thường nhai luôn vỏ của con rạm vì giòn, mềm hơn và chứa nhiều canxi.

7. Cáy

Con cáy thuộc họ cua đất, có nhiều loại như cáy đỏ càng, cáy gió, cáy đen, cáy lông… Loài này thường sống trong hang ở bờ ruộng hoặc bờ sông, nắng càng to thì chúng bò ra khỏi hang kiếm ăn càng nhiều. Dễ thấy nhất là trên mình chúng có những đốm đen đặc trưng.

Nếu như loài cáy càng đỏ khá hung dữ, sẵn sàng giơ càng "tuyên chiến" với bất cứ ai lại gần thì loại cáy có màu nâu đen người ta hay ăn nhiều hơn vì thịt chắc, giá trị dinh dưỡng cao. Phổ biến nhất có lẽ là món canh cáy nấu rau đay và mướp.

8. Cua đá

Cua đá là một loài cua đất có vỏ màu tím sậm, chân dài và càng ngắn. Chúng thường sống trên những rặng đá núi, chủ yếu ăn lá cây rừng ven suối để tồn tại. Nó là loài động vật ăn đêm, ban ngày thì trú ẩn trong các hang đào. Ở Việt Nam, cua đá xuất hiện nhiều tại vùng Cù Lao Chàm, đặc biệt là khu vực hòn Lao.

Cua đá biển vốn hiếm và rất khó bắt, thịt có vị ngọt thanh nên trở thành đặc sản được nhiều người ưa chuộng.

9. Còng

Còng là một loài cua biển sống nửa trên cạn, nửa dưới nước. Loài này được tìm thấy ở các bãi biển, bãi bùn lầy thủy triều. Chúng được biết đến với cặp càng "dị hình" theo giới tính: cua đực có cặp càng không đều với 1 càng lớn hơn rất nhiều càng kia, trong khi con cái có hai cặp càng khá bằng nhau.

Còng gồm nhiều loại như còng gió, còng lửa, còng xanh, còng nhà… trong đó còng gió được xem là đặc sản nổi tiếng nhất. Loài vật này còn một đặc điểm thú vị khác là chúng chạy rất nhanh nên quá trình bắt không phải dễ.

Nguồn: Tổng hợp